Sơn Nam

Lịch Sử Khẩn Hoang Miền Nam là tập sách biên khảo về quá trình chinh phục thiên nhiên, thuần hoá đất đai, lập làng dựng nghiệp đầy khó khăn, thử thách của các cư dân Việt trên vùng đất mới. Vùng đất mà mỗi khi nhắc đến người ta vẫn thường liên tưởng tới hai câu thơ: "Đến đây xứ sở lạ lùng. Con chim kêu phải sợ, con cá vùng phải kinh.",  hay "Chèo ghe sợ sấu cắn chưn. Xuống sông sợ đỉa, lên rừng cọp um".

Bằng kinh nghiệm sống, ưu thế tìm tòi, chắt lọc từ trong vốn tư liệu quý của dân tộc nhà văn Sơn Nam đã tìm ra lối dẫn đưa chúng ta về với cội nguồn, quá trình thiên di, sinh cơ lập nghiệp của lưu dân Việt trong suốt ba thế kỷ qua. Đồng thời mở ra hướng tiếp cận về con đường mở nước và dựng nước của dân tộc ta ở vùng đất mới Nam Bộ.

Đất Gia Định Xưa, Bến Nghé Xưa, Người Sài Gòn.

Thông qua tập sách, người đọc sẽ có điều kiện để hiểu biết thêm về vùng đất gọi là Gia Định xưa (cụ thể là cả Nam Bộ), từ đó hiểu thêm sự hình thành của Bến Nghé (vùng đất Sài Gòn, Gia Định nay là Thành phố Hồ Chí Minh) và tính cách của người Sài Gòn – gần như là đại diện tính cách của người Nam Bộ trong quá trình phát triền, xây dựng từ khi mở đất đến nay.

Kỷ niệm 310 năm hình thành và phát triển (1698-2008) Sài Gòn - TP.HCM và vùng đất Nam Bộ, Nhà xuất bản Trẻ trân trọng giới thiệu đến bạn đọc tập Bút ký của nhà văn Sơn Nam bao gốm 3 tác phẩm đã xuất bản được tập hợp lại. Đó là: Giới thiệu Sài Gòn xưa (NXB Kim Đồng,1995), Ấn tượng Sài Gòn 300 năm (NXB Trẻ, 1998) và Tiếp cận với Đồng bằng sông Cửu long (NXB Trẻ, 2000). Tập sách được xuất bản nhân dịp nhà văn Sơn Nam qua đời được thất tuần như một nén hương nhỏ tưởng nhớ nhà văn lớn- người khởi đi từ vùng rừng U Minh, Rạch giá đã dành hết cuộc đời mình cho sự nghiệp nghiên cứu và viết về đất và người Nam Bộ, người đã từ chang đước nhỏ trở thành cây đại thụ trong lòng bạn đọc gần xa.

Sơn Nam là một tâm hồn lạc lõng trong thế giới buyn-đinh và Mercedes, trong thế giới triết hiện sinh, tranh trừu tượng và nhạc tuýt. Những đỗ là một tâm hồn đẹp không biết bao nhiêu, đẹp cái vẻ đẹp của lọ sứ Cảnh Đức Trấn ở Giang Tây, có khác lọ hoa Ý Đại Lợi ngày nay, và ít được người đời thưởng thức hơn là họ đã thưởng thức một tiểu thuyết gia chuyên viết chuyện tinh chẳng hạn, nhưng phải nhìn nhận rằng cái đẹp Sơn Nam “bất hủ” - Bình Nguyên Lộc

Sống nơi vùng đất với nhiều ưu đãi của đất trời, người Nam Bộ xưa và nay vẫn hoài nhỏ về quê hương gốc gác, về ngôi đình, lấy tre, làng xóm và bao lễ lạc hội hè trong năm...

Khi đời sống vật chất không còn là nỗi ưu tư triền miên, người Nam Bộ lại quan tâm nhiều đến những hoạt động tinh thần, tâm linh. Việc cắt đình, lập miễu và tạo ra những lễ hội truyền thống mang màu sắc địa phương không chỉ là những hoạt động của một bộ phận cư dân ở một làng quê cụ thể mà đã trở thành hoạt động văn hóa mang tính chất bảo tồn là sống tinh thân, tâm linh.

Hương Quê gồm 23 truyện ngắn thấm đẫm hương vị Nam bộ của nhà văn Sơn Nam, từng được in trên tạp chí cùng tên trước năm 1975, của hội Khuyến nông miền Nam.

Các truyện ngắn trong Hương Quê thường bắt đầu bằng một chi tiết hoặc hình ảnh rất đỗi bình thường, sau khi đưa ta vào những nẻo quanh co kỳ thú, đến khi kết thúc, lại khiến ta ngạc nhiên bất ngờ - Tưởng vậy mà không phải vậy! Ta cảm nhận một vẻ sâu sắc ẩn dưới sự mộc mạc giản dị.

Cầu kỳ là dễ học được, vì nó là sự thu vào, là kiến thức. Còn giản dị mới khó, bởi là trải nghiệm, từ trong mà ra. Chỉ những tâm hồn trưởng thành thật sự mới có thể đạt đến giản dị thuần khiết như vậy.

Ấn bản đặc biệt bìa cứng nhân kỷ niệm 50 năm tập truyện Hương rừng Cà Mau xuất bản (1962-2012) và kỷ niệm 10 năm ngày công bố bản quyền sách Sơn Nam thuộc về Nhà xuất bản Trẻ.

Tổng tập Hương Rừng Cà Mau in lại từ 3 tập sách đã xuất bản, giới thiệu 64 truyện ngắn với hơn 900 trang sách, kể những câu chuyện về làng quê, về nông thôn, nhất là vùng quê Tây Nam Bộ. Đến nay, trải qua bao nhiên năm tháng, các câu truyện trong Hương Rừng Cà Mau vẫn là những câu chuyện hấp dẫn đối với bạn đọc, đặc biệt là đối với bạn đọc không có điều kiện gần gũi quê hương, phải tha phương cầu thực hay đi làm ăn nơi xứ người lạ lẫm.

Biển cỏ miền Tây, Mùa len trâu và các truyện khác gồm các truyện ngắn trong tuyển tập Biển có miền Tây, truyện vừa Hình bóng cũ và một số truyện mang đậm dấu ấn Sơn Nam khác.

“Tết Trung thu ở miền đồng quê Rạch Giá nào kém phần thú vị. Lung sen, bãi sậy, bờ dứa nước, hớn hở, xao động lên, chào đón gió biển trắng rừng. Riêng con tim lữ thứ của Năm Hinh là ít nhiều khô héo! Thôi thì tạm thời buộc chặt chiếc xuồng ba lá nọ vào bến của quán chạp phô, bên dòng rạch ngoằn ngoèo. Rạch Xẻo Lá là đây rồi, đặt tên như vậy vì nhiều lá dừa nước, lá lợp nhà. Bao nhiêu người dân chài lưới đang cau mày soi mặt vào ly rượu công xi, để tìm hình dáng chị Hằng. Mây đen trôi qua từng chập, lững lờ. Có kẻ hờ hững nhìn trời, thử thu nhặt những sợi tơ trắng ấy, uốn nắn lại trên phím tre cho hợp với lời ca vọng cổ...

Lò kẹo của Năm Hinh bắt đầu hoạt động. Mưa tầm tã không nguôi. Nước ngọt chảy cuồn cuộn, lấn ra biển. Dân Xẻo Lá ngồi cú rũ trong nhà. Biển động, cá tôm đâu mà đánh: Họ nhìn đống lưỡi cao ngùn ngụt, chất trên bộ ván giữa nhà; mùi tanh của mở lưới trộn lẫn vào hơi ẩm ướt, mốc meo của giường chiếu.”

Trích "Ngày hội Ba Khía"

Đất Hậu Giang - vùng đất nằm ở hữu ngạn sông Tiền và hai bờ sông Hậu, nơi hội đủ hai yếu tố văn minh của đồng bằng Tây Nam Bộ - văn minh miệt vườn và văn minh miệt thứ, nơi thực sự là vựa lúa lớn của cả nước Việt Nam. 

Đất mới với cư dân mới gồm nhiều nhóm dân, sắc dân đi khai phá, mở mang bờ cõi với những tập tục sinh hoạt đã mang theo từ vùng đất cũ, quê cũ. Nơi quê mới, mọi người cùng chung lưng đấu cật phá rừng, lập vườn, mổ ruộng, tạo nên những trục lộ giao thông thủy bộ mới nữa cũng thuận lợi hơn cho đời sống và sinh hoạt của họ.

Chuyện tình một người thường dân: Là câu chuyện những thanh niên nam nữ những ngày đầu kháng chiến chống Pháp. Họ hòa nhập vào cuộc chiến đấu của toàn dân một cách tự nhiên, họ chấp nhận những mất mát hy sinh nơi vùng đất Tây Nam Tổ quốc. TÌnh nghĩa con người, những giá trị ông bà để lại... giữa thời chiến loạn càng khiến người ta hoài niệm

Truyện ngắn của truyện ngắn: Kể về sự hòa nhập vào cuộc sống mới ở đô thị Sài Gòn của những người kháng chiến cũ, khi Mỹ bắt đầu làm thay đổi những giá trị trong nếp sinh hoạt của thị dân. Người trí thức đứng trước lựa chọn sao cho hợp với lương tâm của mình, và đạo lý dân tộc.

Ngôi nhà mặt tiền, Âm dương cách trở: Những câu chuyện về người thành phố, tất cả mưu sinh trong xã hội mới, chế độ mới. Những xáo động trong lòng người thành phố được tác giả ghi nhận tinh tế và thể hiện sâu sắc, cảm động.