Lịch Sử & Hồi Ký

Tác phẩm với (tựa gốc tiếng Pháp: Un Vietnamien bien tranquille) của Jean-Claude Pomonti là một cách dựng tiểu sử nhà tình báo lỗi lạc Việt Nam Phạm Xuân Ẩn khá độc đáo.

Đã có nhiều cuốn sách của giới nghiên cứu, học giả, ký giả Mỹ viết về Phạm Xuân Ẩn, có thể kể: Thomas Bass vớiĐiệp viên Z.21 – Kẻ thù tuyệt vời của nước Mỹ hay Larry Berman với Điệp viên hoàn hảo mà First News & NXB Hồng Đức đã có dịp giới cùng độc giả Việt Nam. Tuy nhiên, sự nghiệp tình báo của Phạm Xuân Ẩn đặt trong cục diện chiến trường miền Nam rất cần được liên hệ trong một bối cảnh lịch sử rộng lớn hơn - cuộc chiến tranh Đông Dương - và vì thế, chúng ta cần thêm một cái nhìn, quan điểm từ người Pháp.

Tính đến nay (2025) tôi đã định cư ở Úc gần 45 năm. Trong quãng thời gian đó, tôi đã sống và hít thở không khí của các trường đại học Úc và phương Tây hơn bốn thập niên. Trải qua những ngày đầu là một sinh viên bỡ ngỡ, vật lộn với tiếng Anh và văn hóa mới, đến những năm tháng làm giáo sư và lãnh đạo trong một cộng đồng khoa học, tôi tự hỏi trong thời gian đó mình đã học được gì và có thể chia sẻ gì với các bạn trẻ hơn. Cuốn sách này là một nỗ lực nhằm trả lời câu hỏi đó.

Tôi sẽ chia sẻ về hành trình học hành của tôi. Đó là một sự nhìn lại và chiêm nghiệm về giáo dục đại học và hoạt động khoa học cùng những suy tư về giáo dục đại học ở Việt Nam. Cuốn sách được chia thành ba phần. Phần đầu tiên theo chân hành trình cá nhân của tôi, từ những khó khăn ban đầu khi bước vào giảng đường đến những trải nghiệm tại các trường đại học Úc. Tôi bị “ấn tượng” bởi phong cách giảng dạy vừa thoải mái nhưng vô cùng hiệu quả của những người thầy tôi. Tôi kể về chặng đường học tiến sĩ của mình, những thử thách khi viết bài báo khoa học đầu tiên, và sự bất định trong nghiên cứu khoa học.

Trong phần thứ hai, tôi suy nghiệm hành trình học thuật của mình và chia sẻ những bài học và kinh nghiệm với bạn đọc. Tôi bàn về các khía cạnh quan trọng của đời sống học thuật như quy trình phản biện khoa học, kỹ năng viết bài nghiên cứu, tham gia hội nghị, và những vẫn đề đạo đức mà các nhà nghiên cứu phải đối mặt. Tôi giới thiệu các phương pháp thực tiễn, như công thức IDEA trong viết văn khoa học và phương pháp MOLIA trong báo cáo nghiên cứu. Ngoài ra, tôi cũng phân tích những vấn đề sâu xa hơn, bao gồm tâm lý học thuật, tác động của chủ nghĩa cá nhân trong khoa học, và những cạm bẫy thường gặp trong nghiên cứu.

Phần thứ ba mở rộng thảo luận về giáo dục đại học tại Việt Nam, nơi tôi đã quay về với những đóng góp có ý nghĩa. Tôi đặt ra những câu hỏi nền tảng: Sứ mệnh thực sự của một trường đại học là gì, tự do học thuật có ảnh hưởng như thế nào đến việc kiến tạo tri thức mới, xếp hạng đại học có ý nghĩa ra sao đối với Việt Nam. Tôi phân tích cấu trúc đào tạo tiến sĩ, những thách thức trong quá trình chuyển đổi từ nghiên cứu sinh thành nhà khoa học độc lập, và những hiểu lầm phổ biến về danh hiệu “giáo sư”. Phần này kết thúc bằng những để xuất cải cách trong quá trình bổ nhiệm giáo sư, nhằm đưa ra những góc nhìn về cách mà hệ thống giáo dục đại học Việt Nam có thể phát triển để đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Cuốn sách này không phải là một hồi ức theo nghĩa truyền thống. Một số nội dung trong sách đã được viết lại từ những bài đã đăng trên các diễn đàn báo chí như Tuổi Trẻ cuối tuần và mục Góc nhìn (VnExpress), và theo tôi biết, đã thu hút chú ý của bạn đọc. Tôi muốn xem đó là những suy nghĩ và khám phá về thế giới học thuật. Cuốn sách được viết dành cho sinh viên đang tìm kiếm định hướng, cho giảng viên đang trăn trở về vai trò của mình, và cho các nhà hoạch định chánh sách đang xây dựng tương lai cho các trường đại học. Bằng cách chia sẻ những trải nghiệm và phân tích của mình, tôi hy vọng có thể đóng góp vào cuộc đối thoại về vai trò của giáo dục đại học trong việc tạo ra tri thức, thúc đẩy tiến bộ xã hội và khai phá những chân trời mới trong khoa học tại Việt Nam.

Khi bạn đọc những trang sách này, tôi hy vọng bạn sẽ tìm thấy điều gì đó có giá trị, dù là một bài học để áp dụng trong việc học của chính mình, một góc nhìn để hướng dẫn nghiên cứu hay giảng dạy, hay một tầm nhìn để truyền cảm hứng cho công tác quản lý, lãnh đạo của bạn. Nhưng hơn thế nữa, tôi hy vọng bạn sẽ được nhắc nhở về tầm quan trọng của giáo dục đại học, không chỉ như một phương tiện để đạt được mục tiêu mà còn là một mục tiêu tự thân. Bởi cuối cùng, chính thông qua giáo dục, chúng ta khám phá ra mình là ai, chúng ta coi trọng điều gì, và chúng ta có thể đóng góp gì cho thế giới. Đây là hành trình của tôi, nhưng cũng là hành trình của bạn. Hãy cùng nhau bước đi.

Nguyễn Văn Tuấn
30/4/2025

Với "Sài Gòn Năm Xưa", chúng ta thấy một bức tranh tổng quát về thành phố Sài Gòn qua ngòi bút biên khảo và kể chuyện của học giả Vương Hồng Sển. Một Sài Gòn xa xưa hiện lên từ thuở dân Việt đi mở cõi dần xuống phương Nam. Sự hình thành nên Thành phố Sài Gòn với sự pha trộn nhiều sắc dân để tạo nên một diện mạo chung của cộng đồng.

Với một Sài Gòn đa sắc thái về chủng tộc, lối sống thì phong tục, lễ nghi, kiến trúc cũng vì đó mà rất phong phú. Và cuối cùng là "con người Sài Gòn" với sự pha trộn tính cách khi các dân tộc chung sống giao thoa với nhau, cộng với sự trù phú của vùng đất phương Nam đã tạo nên con người của vùng đất Sài Gòn phóng khoáng, hào sảng.

Sài Gòn Năm Xưa là một tác phẩm biên khảo công phu, kỹ lưỡng với những tài liệu quý được tác giả sưu tầm góp nhặt, và được kể với một văn phong hài hước, duyên dáng đậm chất Nam bộ đã làm cho "Sài Gòn năm xưa" mang một nét riêng rất độc đáo.

Sài Gòn Tạp Pín Lù (tức Sài Gòn Năm Xưa II, III) nối tiếp Sài Gòn năm xưa của tác giả Vương Hồng Sển. Nói như tác giả, Sài Gòn Tạp Pín Lù là một Sài Gòn như một nồi lẩu thập cẩm, Sài Gòn đủ thứ chuyện trên đời và cũng vì thế mà trong Sài Gòn tạp pín lù ông đã nhớ đâu viết đó nên rất tự do, tự nhiên, chân thành và không kém thân tình. Người đọc say xưa đọc Sài Gòn tạp pín lù bởi vì bút pháp cùng với văn phong cố hữu có một không hai của tác giả.
Và với một văn phong rất đặc biệt như vậy, nhiều tư liệu lịch sử, địa dư, thú chơi, những nhân vật lừng danh một thuở,... một Sài Gòn hiện lên muôn vẻ rất sinh động, ngoài ra nó còn là những thư mục cần thiết cho những ai cần muốn nghiên cứu về Gia Định, về Sài Gòn xưa, về đồng bằng Nam Bộ, và kể cả những vốn liếng để cho những cây bút nào muốn viết về con người, vùng đất phía Nam đầy sôi động, giàu tiềm năng, đất làm ăn, đất ăn chơi một thuở...

“Thơ Hàn Mặc Tử đi từ trong sáng đến đau thương, bay lên thượng tầng đớn đau chết chóc,
rồi trở lại những tinh khiết ban đầu như chưa bao giờ bợn gợn những vật vã kinh hoàng trần thế. Thơ đi cùng Hàn từ thơ ấu đến dậy thì, thành niên với những say mê đắm đuối, rồi thơ mắc bạo bệnh về cõi chết cùng Hàn. Nhưng ở những giây phút khắc nghiệt nhất, hoang loạn nhất, vẫn có hai Hàn, hai thơ: một Hàn của mộng đẹp khi cơn đau lắng xuống và một Hàn của mộng dữ khi cơn đau dấy lên cực điểm. Một Hàn thổ huyết và một Hàn trở lại bình an sau mỗi sóng bão phong ba.” - Nhà phê bình văn học THỤY KHUÊ -

Truyện Nôm Lục Vân Tiên (ra đời khoảng năm 1854 lúc Nguyễn Đình Chiểu 32 tuổi , bản Nôm khắc in sớm nhất hiện ghi nhận được là do Quảng Thạnh Nam phát thụ, Duy Minh Thị đính chính, Tôn Thọ Tường trông nom, in ở Quảng Đông 1865), 

Năm nay, nhân kỷ niệm 200 năm ngày sinh nhà Nho, chí sĩ yêu nước Nguyễn Đình Chiểu (1822 – 2022), NXB Trẻ in lại tập sách Lục Vân Tiên – bản hiệu đính, phụ bản chữ Nôm cũng gồm cả phần quốc ngữ và ảnh ấn chữ Nôm, lấy nhan đề là Lục Vân Tiên và nỗi lòng Nguyễn Đình Chiểu.

Khác với bản in năm 1973, lần này chúng tôi in kèm thêm phần Luận đề về Nguyễn Đình Chiểu và Lục Vân Tiên, trích từ các công trình/ bài viết của năm tác giả: Phan Văn Hùm, Thu Giang Nguyễn Duy Cần, Thuần Phong, Vũ Bằng, Bùi Giáng để bạn đọc có thêm cái nhìn tham khảo.
 

"Hành lang hẹp" dựng lên cục diện bao quát giúp trả lời câu hỏi tại sao tự do nở rộ ở những quốc gia này trong khi tình trạng vô chính phủ hoặc độc tài chuyên chế lại bao trùm ở nhiều nước khác — và giải thích cách thức để tự do có thể tiếp tục phát triển bất chấp các mối đe dọa mới.

Trong "Hành lang hẹp", hai tác giả xây dựng một lý thuyết mới về tự do và cách đạt được tự do, rút ra vô số bằng chứng từ các vấn đề thời sự lẫn những dòng chảy phân kỳ của lịch sử thế giới.

Tự do không hề là trật tự “tự nhiên” của vạn vật. Hầu như ở bất cứ nơi đâu vào bất kể thời nào, kẻ mạnh vẫn thống trị kẻ yếu, và tự do của con người bị tiêu tan trong bạo lực hoặc bởi phong tục tập quán lâu đời hay những chuẩn mực cứng nhắc. Nhà nước hoặc quá yếu không thể bảo vệ người dân thoát khỏi những mối đe dọa này, hoặc quá mạnh khiến người dân không thể tự bảo vệ mình trước sự chuyên quyền. Tự do chỉ xuất hiện trong thế cân bằng mong manh và bấp bênh giữa nhà nước và xã hội.

Truyền thuyết phương Tây cho rằng tự do chính trị là một cấu trúc ổn định, đạt được nhờ quá trình “khai sáng”. Các tác giả lập luận rằng quan điểm tĩnh này là ảo tưởng. Trên thực tế, hành lang dẫn đến tự do rất hẹp và chỉ mở ra thông qua cuộc đấu tranh triệt để và không ngừng nghỉ giữa nhà nước và xã hội: Các tác giả xem xét Phong trào Dân quyền Hoa Kỳ, lịch sử sơ khai và gần đây của châu Âu, nền văn minh Zapotec vào khoảng năm 500 trước Công nguyên, cũng như những nỗ lực của Lagos nhằm nhổ tận gốc nạn tham nhũng và thiết lập trách nhiệm giải trình của chính phủ để minh họa việc cần làm để bước vào và ở lại trong hành lang dẫn đến tự do. Nhưng họ cũng xem xét lịch sử nhà nước phong kiến Trung Quốc, chủ nghĩa thực dân ở Thái Bình Dương, hệ thống đẳng cấp của Ấn Độ, cái lồng quy tắc ngột ngạt của Ảrập Saudi và “Leviathan bù nhìn” của nhiều quốc gia Mỹ Latinh và châu Phi để chỉ ra các quốc gia có thể trượt ra khỏi hành lang dẫn đến tự do như thế nào, đồng thời giải thích những vòng lặp quay lại như cũ khiến cho việc đạt được tự do trở nên khó khăn hơn.

Ngày nay chúng ta đang ở giữa thời kỳ bất ổn nghiêm trọng. Mối đe dọa sắp xảy ra không phải “chỉ là” mất tự do chính trị, cho dù bản thân điều đó đã là nghiệt ngã; mà còn tiêu tan sự thịnh vượng và an toàn vốn phụ thuộc rất nhiều vào tự do. Đi ngược hành lang dẫn đến tự do là bước vào con đường dẫn tới lụi tàn.

100 Kỷ Vật Tội Ác - Dòng Lịch Sử Chấn Động Về Những Kẻ Sát Nhân Có Thật

Những chiếc răng giả của một nữ sát nhân hàng loạt từ năm 1908, lời thú tội nguyên văn của sát nhân Thược Dược Đen, mật thư mới được giải mã của sát nhân Zodiac, khẩu súng được dùng trong vụ sát hại gia đình Clutter - đây không chỉ đơn giản là những hiện vật từng thuộc về những kẻ sát nhân khét tiếng. Chúng là đối tượng đam mê của những người ám ảnh về tội ác có thật trên khắp thế giới. Và lý do không chỉ là vì những cảm giác giật gân hắc ám thoáng qua, mà bởi vì chúng đem đến một góc nhìn thấu suốt về những con người thường được chúng ta gán nhãn “quái vật” chứ vẫn chưa tìm hiểu sâu xa xem họ thực sự đã trở thành quái vật ra sao.

Trong 100 kỷ vật tội ác, tác giả kỳ cựu về tội ác có thật Harold Schechter sẽ giới thiệu đến bạn đọc 100 hiện vật liên quan đến sát nhân trong suốt 2 thế kỷ (1808 - 2014) thông qua những câu chuyện đầy lôi cuốn. Như một hành trình văn học đan xen với hình ảnh, cuốn sách trình bày một dòng lịch sử độc nhất vô nhị trong thể loại tội ác có thật, đảm bảo sẽ kích thích niềm đam mê của những người hâm mộ thể loại tội ác có thật, đồng thời phô bày một bức tranh toàn cảnh về lý do tại sao chúng ta cứ liên tục bị cuốn hút vào những kẻ thủ ác gây giật gân cực độ.

Cụ Tả Ao tên thật là Nguyễn Đức Huyên, người làng Tả Ao, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Cụ sinh vào thời Lê - Trịnh, nhà nghèo, cha mất sớm từ lúc còn nhỏ, mẹ lại mù loà, cụ phải đến ở giúp việc cho một thầy người Tàu để chữa bệnh cho mẹ. Sau đó, cụ theo ông thầy về Tàu học thuốc chữa bệnh và học khoa Địa lý ở Trung Hoa trong nhiều năm với một thầy Địa lý lừng danh khi cụ chữa lành bệnh mắt cho ông ta. Sau này khi về nước, cụ đã bỏ hơn 40 năm đi thực tế khắp nơi, từ những kinh nghiệm đó cụ đã dốc hết tâm trí viết nên bộ sách Địa lý Tả Ao này.

Sách Địa lý Tả Ao được viết từ căn bản đến chi tiết, rất súc tích nhưng dễ học, dễ hiểu. Từ lúc sinh thời, cụ đã được người đời tôn là Thánh Địa lý Tả Ao. Cụ là người Việt Nam đầu tiên đi học khoa Địa lý tận nơi khai sáng khoa này là Trung Hoa và cụ cũng là người Việt Nam đầu tiên viết sách Địa lý còn truyền đến ngày nay.

"Việc làm quyển sách nói về Nho giáo tức là việc vẽ lấy cái bản đồ của Nho giáo. Nho giáo là một đạo rất cao minh của nhân loại đã phát huy ra từ xưa đến nay … Ai đã tâm đắc cái tinh thần, thì cũng có cái nhân cách tôn quý đặc biệt, khác hẳn người thường."

Ngoài những nội dung giống với bản in đầu tiên, trong lần tái bản này, tác giả đã cẩn trọng bổ sung và điều chỉnh khiến cho nội dung về Ông Tạ được đầy đủ và phong phú hơn so với lần ra mắt cách đây 3 năm. Độc giả sẽ được biết thêm về trận đánh của nhà Nguyễn và quân Pháp tại đồn Chí Hòa, nơi mà gần 100 năm sau trở thành trung tâm vùng Ông Tạ. Ngoài ra, tác giả còn khắc họa rõ hơn về những cộng đồng có mặt tại khu vực này trước thời điểm 1954, để từ đó chúng ta hiểu được quá trình hòa nhập của những người di cư khi đến vùng đất mới.

Bất chấp sự khác biệt tôn giáo, vùng miền, chính trị.., những cộng đồng này có thể chung sống “hòa nhập mà không hòa tan”; có nền nếp gia phong nằm trong tình làng nghĩa xóm, tình đồng hương; có sự hòa nhập, cải biên nhưng cũng không làm mất đi nét riêng và phong vị của quê nhà. Và đến hôm nay, cộng đồng Bắc 54 đã trở thành một phần máu thịt của vùng đất Sài Gòn nói riêng và miền Nam nói chung.

Sau khi gấp quyển sách này lại, lúc nào đó bạn chợt đi ngang qua ngã ba Ông Tạ, hoặc một xóm đạo nào đó ở Sài Gòn, có thể bạn sẽ thấy yêu thêm Sài Gòn vì đã thấu hiểu một thành phần quan trọng đã làm nên thành phố này.

CÁCH TRÍ GIÁO KHOA THƯ (LỚP SƠ ĐẲNG) tổng hợp các kiến thức sơ khởi về thế giới tự nhiên. Sách chia làm 11 chương, dạy về Loài người, Động vật, Thực vật, Khoáng vật, Trái đất, Bầu trời, công việc ngoài đồng, các loại cây trồng quen thuộc, hoạt động chăn nuôi, đốn rừng, khai thác khoáng vật.

Nhóm biên soạn sách gồm các ông Trần Trọng Kim, Nguyễn Văn Ngọc, Đặng Đình Phúc, Đỗ Thận đều là những học giả, nhà văn, nhà giáo dục có tên tuổi, đương thời rất được tín nhiệm. Non hai năm trời, nhóm biên soạn đã làm một công việc khổng lồ, soạn một bộ sách giáo khoa Quốc ngữ đầu tiên, không chỉ riêng một lĩnh vực mà nhiều lĩnh vực (ngôn ngữ, luân lý, khoa học thường thức, lịch sử địa lý...).

Gần một thế kỷ đã trôi qua, không phải nội dung nào của bộ sách này cũng phù hợp với quan điểm giáo dục hiện nay, nhưng nhiều bài học trong ấy vẫn đầy giá trị, vẫn hết sức cần thiết cho việc phát triển trí óc, tâm hồn trẻ thơ, giúp con trẻ trở thành một con người tử tế, có văn hóa. Các bản giáo khoa thư này, đều u hàm súc, ngắn gọn, là tư liệu quý giá cho các bậc phụ huynh, các nhà giáo dục trong quá trình khai tâm con trẻ.

Lần xuất bản này, Nhà xuất bản Trẻ chủ trương giữ đúng nguyên tác từ các bản in của Việt Nam Tiểu học Tùng thư – Nha học chính Đông Pháp xuất bản năm 1927 như: giữ lại các địa danh nhắc đến trong sách theo cách gọi cũ, giữ lại hình thức cách viết theo kiểu cũ, như các dấu gạch nối giữa các từ ghép, phần minh họa khắc trên bản gỗ. Cũng trên tinh thần gạn đục khơi trong, với mỗi cuốn sách, sẽ có lược bỏ những nội dung không phù hợp, chỉnh sửa các lỗi in sai, lược bỏ các chú thích hay bị lặp lại và thêm vào các chú thích cần thiết.

SỬ KÝ GIÁO KHOA THƯ (LỚP SƠ ĐẲNG) tổng hợp các sự kiện chính yếu xuyên suốt chiều dài lịch sử Việt Nam, từ thời lập quốc cho đến những năm XX của thế kỉ XX. Ở quyển này, những vấn đề cốt lõi của lịch sử nước nhà được viết ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ. Các sự kiện cuối cùng của một chương thường là nguyên nhân mở đầu cho chương sau. Tuy viết cho học sinh nhỏ tuổi nhưng tác giả cũng đã cho các em tập làm quen với sự chân xác lịch sử, hoặc những nghi vấn.

Nhóm biên soạn sách gồm các ông Trần Trọng Kim, Nguyễn Văn Ngọc, Đặng Đình Phúc, Đỗ Thận đều là những học giả, nhà văn, nhà giáo dục có tên tuổi, đương thời rất được tín nhiệm. Non hai năm trời, nhóm biên soạn đã làm một công việc khổng lồ, soạn một bộ sách giáo khoa Quốc ngữ đầu tiên, không chỉ riêng một lĩnh vực mà nhiều lĩnh vực (ngôn ngữ, luân lý, khoa học thường thức, lịch sử địa lý...).

Gần một thế kỷ đã trôi qua, không phải nội dung nào của bộ sách này cũng phù hợp với quan điểm giáo dục hiện nay, nhưng nhiều bài học trong ấy vẫn đầy giá trị, vẫn hết sức cần thiết cho việc phát triển trí óc, tâm hồn trẻ thơ, giúp con trẻ trở thành một con người tử tế, có văn hóa. Các bản giáo khoa thư này, đều u hàm súc, ngắn gọn, là tư liệu quý giá cho các bậc phụ huynh, các nhà giáo dục trong quá trình khai tâm con trẻ.

Lần xuất bản này, Nhà xuất bản Trẻ chủ trương giữ đúng nguyên tác từ các bản in của Việt Nam Tiểu học Tùng thư – Nha học chính Đông Pháp xuất bản năm 1927 như: giữ lại các địa danh nhắc đến trong sách theo cách gọi cũ, giữ lại hình thức cách viết theo kiểu cũ, như các dấu gạch nối giữa các từ ghép, phần minh họa khắc trên bản gỗ. Cũng trên tinh thần gạn đục khơi trong, với mỗi cuốn sách, sẽ có lược bỏ những nội dung không phù hợp, chỉnh sửa các lỗi in sai, lược bỏ các chú thích hay bị lặp lại và thêm vào các chú thích cần thiết.

The Grand Chessboard (Bàn cờ lớn) xuất bản lần đầu năm 1997, là một trong những tài liệu quan trọng liên quan đến chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ trong một giai đoạn dài.

Trong đó, tác giả Brezinski phân tích và xác định trọng tâm cuộc chơi quyền lực thế giới ở hiện tại và tương lai chính làunn toàn bộ lục địa Á-Âu; từ đó chỉ ra những hành động ngoại giao và các chính sách liên quan của Hoa Kỳ cần được hoạch định và thực thi khôn khéo nhưng cứng rắn ra sao để lôi kéo đồng minh, giữ vững mỗi quan hệ liên minh với các đối tác chiến lược thân thiết ở châu Âu và Thái Bình Dương, cẩn trọng trước các đối thủ tiềm năng đang trỗi dậy và kiểm soát những không gian trung tâm vốn hay thay đổi về quan điểm chính trị (như Trung - Đông Âu...). Tất cả nhằm khẳng định và duy trì vị thế của Hoa Kỳ, cường quốc duy nhất trong lịch sử thế giới đạt đến tầm ảnh hưởng ở phạm vi toàn cầu.

Chuyện cười cổ nhân cho chúng ta biết lối hành xử của người xưa, truyền đạt những bài học về đối nhân xử thế, vê luật nhân quả, hoặc đơn giản chỉ là mang lại những khoảnh khắc vui tươi.

Chúng ta biết ơn người có công ghi lại, lưu giữ hồn cốt văn hóa dân gian Việt Nam, những lời ăn tiếng nói, phong tục, cách nghĩ, cách hiểu về các sự việc đôi khi thoáng qua nhưng ấn tàng sự thâm thuý.

Tôi ước mình cũng có thể làm cho mẹ vui, nhưng tôi không có được cái năng khiếu đó của ông anh.

Tôi chỉ có thể cố gắng từng chút một để cuộc sống của mẹ dễ thở hơn bằng cách chăm chỉ làm việc nhà và bầu bạn với mẹ. Có vài lần trong lúc tôi đang giúp mẹ rửa bát, mẹ thở dài một tiếng và nói với tôi rằng một ngày nào đó, mẹ sẽ ra khỏi cái nhà này, một đi không trở lại.

"Cho con theo với?" Tôi hỏi.

"Không được, ta sẽ rời đi một mình. Sẽ không ai biết ta biến mất từ lúc nào cho đến khi mọi sự đã rồi."

Đến tối, khi vào ngủ với mẹ, tôi lôi hết quần áo của mình ra xếp cao như núi, dọc theo tấm chiếu để phân chia ranh giới, đặt thêm chiếc gối để gia tăng khoảng cách. Tôi nằm quay lưng về phía mẹ, nhích xa nhất có thể đến tận mép chiếu, lòng đầy tổn thương.

Sáng hôm sau, tôi thức dậy và thấy mình nằm trong vòng tay mẹ, đống quần áo được gấp gọn để ở một góc...

MIỀN TRUNG là dự án minh họa các nét văn hóa đặc trưng tại 15 tỉnh và thành phố ở miền Trung, được thực hiện bởi những người trẻ.

Cẩm nang nhỏ dành cho những ai có niềm đam mê với ẩm thực, kiến trúc, tích cổ và có tình cảm đặc biệt dành cho dải đất miền Trung. Sách in màu toàn bộ.

Nguyễn Ngọc Tiến viết về Hà Nội nhiều và hay, điều đó nhiều người đã biết và phong cho ông danh xưng nhà Hà Nội học. Nhưng Nguyễn Ngọc Tiến còn viết rộng hơn thế, ông viết về đất nước mình cũng phong phú và thú vị không kém.

Đất nước trên trang viết của ông có khi nhọc nhằn và đau khổ theo chân những người đồng bào chạy dịch Covid từ Nam ra Bắc, lại có khi phong tình quyến rũ trong hương vị của “mắm Nghệ, lòng giòn, rượu ngon, cơm trắng”.

Đất nước trong suy tư của Nguyễn Ngọc Tiến có những vang bóng và suy tàn của những giá trị văn hóa, có những huyền thoại của lịch sử anh hùng và bao điều nhũng loạn của thời buổi rối ren.

Tập tản văn “Qua đêm ở nhà các vua Nguyễn” là chắt lọc những trải nghiệm và suy tư về đất nước của ông, ở đó lắng đọng niềm trăn trở của một khách phong trần nặng tình núi sông

Trong chính sử, câu chuyện về Trần Cảnh – Lý Chiêu Hoàng là một trường hợp vô tiền khoáng hậu. Đó là cuộc chuyển giao vương quyền êm thuận nhất, ko tốn một giọt máu, giữa hai triều đại lớn của nước Việt, từ triều Lý với hơn 200 năm cai trị chuyển sang triều Trần kiêu dũng hùng cường.

Nguyệt thư ảnh kiếm căn cứ từ những tư liệu lịch sử có thật, phóng tác lên thành một câu chuyện dã sử hấp dẫn, lãng mạn. Do không có con trai nối dõi, vua Lý Huệ Tông đã quyết định lập con gái thứ là Lý Phật Kim làm thái tử, sau đó lên ngôi lấy hiệu là Lý Chiêu Hoàng, trở thành vị nữ vương độc nhất của triều Lý. Lúc đó, với thế lực đang mạnh, tham vọng khôn cùng, thấy vua nữ còn nhỏ, nhà Lý suy yếu, Trần Thủ Độ mưu soán ngôi, bèn bố trí cháu mình là Trần Cảnh gần gũi hầu hạ tiểu nữ vương, từ đó ép nữ vương truyền ngôi cho nhà Trần, Trần Cảnh thành vua Trần Thái Tông. Đôi trẻ yêu nhau trong bối cảnh éo le, lúc tan lúc hợp, do chính trị luôn đứng giữ Sau rất nhiều hiểu lầm, mất mát tổn thương, Trần Cảnh và Lý Chiêu Hoàng đứng trước mối họa xâm lăng từ quân Mông Nguyên, đã quyết gạt tình thù, đặt quốc gia lên trên hết. Nguyệt thư ảnh kiếm pháp vốn là uyên ương kiếm gia truyền của tộc Trần, đã trở thành vũ khí tiên phong cùng hào khí Đông A đánh tan quân giặc, hóa giải thù riêng giữa 2 dòng tộc hùng mạnh nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam.

Chiêu Văn Vương Trần Nhật Duật là một nhà chính trị, nhà quân sự tài ba của nước Đại Việt ta thời Trần. Ông là con trai thứ sáu của Trần Thái Tông và là một danh tướng của vương triều nhà Trần trong lịch sử Việt Nam. Ông là người có công trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai và thứ ba, đặc biệt là trận Hàm Tử. 

Cuốn sách dẫn dắt bạn đọc ngay từ những ngày Trần Nhật Duật còn thơ bé, là những ngày ông với hoàng tử Ích Tắc cùng học thi, thư, quốc sử. Sau, ông là người sáng dạ hơn hẳn nên được phong Chiêu Văn Vương và được ban lệnh đến đất Trúc Sơn dọc ngang ba mươi dặm, cách kinh thành năm mươi dặm về phía Tây làm đất dựng phủ đệ. Với tài kinh luân, văn võ song toàn, Trần Nhật Duật đã được vua Trần Nhân Tông phái đến trông coi đạo Đà Giang, chiêu dụ Trịnh Giác Mật đầu hàng. Thu phục xong Giác Mật, yên được lộ Đà Giang, khiến nhà Trần yên ổn được biên giới Tây Bắc để tập trung chống quân Mông Nguyên. Sau ông được bổ dụng làm trấn thủ lộ Tuyên Quang. Đánh tan quân Toa Đô trên đất Thanh Hoa.

Trần Nhật Duật còn là một vị tướng ôn hòa, được nhiều người yêu quý, trọng vọng. Ông đã nuôi dạy hoàng tử Trần Mạnh giúp vua Anh Tông một cách chu đáo, ông còn đặt tên cho hoàng tử là Thánh Sinh để gần giống với tên các con mình. Khi Trần Anh Tông đem quân chinh phạt Chiêm Thành, ông cũng cùng với Nghi Võ Hầu Quốc Tú và hoàng tử Mạnh bắt được vua Chiêm là Chế Chí về kinh sư.

Tập truyện ngắn lịch sử “Mây Khói Vàng Son” bao gồm mười truyện ngắn, với những lát cắt của lịch sử. Đó là mối tình giữa Nữ tướng Xuân Nương với Tướng quân Thi Bằng, là mối duyên oan trái giữa Lý Chiêu Hoàng và Trần Cảnh, là những day dứt của Thuận Thiên Công chúa khi phải lấy chồng của em gái mình, hay mối tình bình dị, thủy chung của đôi trai gái trong những năm tháng đất nước bị giặc phương Bắc giày xéo, là chiến thắng Bạch Đằng, Chi Lăng tỏ rõ khí phách con dân Đại Việt…

“Vén mây ngàn năm cũ

Họa một thuở vàng son

Dấu người xưa để lại

Hòa cùng lời nước non”

Trên mảnh đất này từ hàng ngàn năm, biết bao người con trai đã gác lại tình riêng mang gươm ra chiến trường giết giặc đền nợ nước.

Và biết bao người con gái chung thủy, sắt son, chờ đợi hết cả một đời vẫn không nguôi thương nhớ một người.

Họ - dù tên tuổi đã lưu vào sử sách ngàn đời của dân tộc hay là những con người bình dị, những người như bao người được sinh ra, lớn lên và ngã xuống trên mảnh đất này - đã góp phần làm nên khí phách Việt Nam: Anh dũng, kiên cường, bất khuất, không bao giờ chịu khuất phục trước bất cứ một đội quân xâm lược nào.

Tiểu thuyết Dương Hậu được tác giả Hoa Bằng gọi là “truyện dài lịch sử”, mang trong mình hai sứ mệnh tiểu thuyết và lịch sử. Về tính chất lịch sử, trong Dương Hậu Hoa Bằng đã đi sát với sử liệu, thông qua việc khảo sát các sử liệu như: Đại Việt sử ký toàn thư, Đại Việt sử ký tiền biên, Khâm định Việt sử thông giám cương mục, Việt sử lược  hay Việt sử yếu của Hoàng Cao Khải chúng ta có thể thấy rõ điều này. 

Về mặt tiểu thuyết, tác phẩm Dương Hậu chủ yếu viết về cuộc đời bà hoàng hậu của vua Đinh Tiên Hoàng, tức hoàng hậu Dương Vân Nga. Trên tinh thần bênh vực cho người đàn bà - người đàn bà lịch sử, tác giả Hoa Bằng cơ hồ đã xuất phát từ góc nhìn nữ quyền và tự do dân chủ tiến bộ lúc bấy giờ, để suy xét và giải oan cho một người phụ nữ - Dương Vân Nga, vượt qua những định kiến của xã hội truyền thống đương thời, cùng với những thành kiến thâm căn cố đế, gây ra mặc cảm đối với một người phụ nữ trong xã hội phong kiến còn sót lại. 

Bởi suy nghĩ hẹp hòi của truyền thống Nho giáo cũ kỹ và cứng nhắc, không coi trọng địa vị cũng như quyền lợi người phụ nữ, ràng buộc câu thúc người phụ nữ, cho dù người ấy có là mệnh phụ phu nhân đi chăng nữa, thì cũng phải nằm co ro trong khuôn khổ bó chặt của “công, dung, ngôn, hạnh”, “tam tòng tứ đức”… Cho nên việc bà trao long cổn hay ngai vàng của chồng mình cho Lê Hoàn, tức là một sự phản bội, phụ tình… 

Xét cho cùng, dù gì Dương Vân Nga cũng là một nhân vật lịch sử không thể phủ nhận, có thể nói chính bà là cầu nối giữa hai triều vua, hai dòng họ ngự trị trên ngai vàng của nước Việt là họ Đinh và họ Lê. Bởi lý do này mà lịch sử đã điểm vài nét sơ lược về bà trong chính sử, hơn là bốn bà hoàng hậu khác của vua Đinh. Cũng vì thế mà bà chịu lắm điều tai tiếng. 

Bản bìa cứng (15.5 x 24 cm)

Những ai biết Phi Nhung đều hiểu một điều hiển nhiên rằng tâm hồn cô đặt trọn nơi đất mẹ. Đối với Nhung, nước Mỹ là xứ sở của muôn vàn cơ hội, của những vòng tay rộng mở và sự đón nhận theo kiểu cô chưa từng trải nghiệm suốt tuổi thơ gian truân của mình. Dẫu vậy, cái đẹp bình dị của cuộc đời chông chênh, của những vùng đồng quê trải dài và hơn hết là âm nhạc Việt Nam lại chưa rời xa cô giây phút nào. Việt Nam là nhà – và với xuất thân là một người con nhà Phật sẵn sàng hy sinh tư lợi cho những điều cao đẹp hơn cũng như cống hiến hết mực cho công việc thiện nguyện, rõ ràng Nhung thậm chí có thể sẵn lòng đánh đổi cả mạng sống của mình vì Việt Nam.

Thực tế này khiến bao con tim yêu thương cô trĩu nặng, bởi đó chính là điều cô thật sự đã làm.

Sài Gòn là tất cả, một bức tranh đa dạng, sinh động, khó nắm bắt như những lớp sóng của dòng Cửu Long cuồn cuộn từ thượng nguồn đổ về mùa nước lớn, để rồi lớp phù sa màu mỡ từ từ lắng đọng nuôi cánh đồng lúa vàng và vườn cây trái ngọt là

Từ mọi vùng miền đến đây làm ăn kiếm sống và không ít người được sung túc, nhưng nếu ai đó trong số những người “lỡ dĩ” ở lại đây mà không đủ nghĩa tình để nhận ra Sài Gòn như một phần đời mình, chưa đủ yêu thương để thấy mình là một phần của Sài Gòn, chưa đủ mở lòng để thấy Sài Gòn như một quê hươ thì cũng có sao đâu, Sài Gòn không lấy đó làm điề

Chỉ khi đã đi xa rồi, có người mới nhận ra rằng mình đã gửi lại thành phố một phần trái tim.

Những ai biết Phi Nhung đều hiểu một điều hiển nhiên rằng tâm hồn cô đặt trọn nơi đất mẹ. Đối với Nhung, nước Mỹ là xứ sở của muôn vàn cơ hội, của những vòng tay rộng mở và sự đón nhận theo kiểu cô chưa từng trải nghiệm suốt tuổi thơ gian truân của mình. Dẫu vậy, cái đẹp bình dị của cuộc đời chông chênh, của những vùng đồng quê trải dài và hơn hết là âm nhạc Việt Nam lại chưa rời xa cô giây phút nào. Việt Nam là nhà – và với xuất thân là một người con nhà Phật sẵn sàng hy sinh tư lợi cho những điều cao đẹp hơn cũng như cống hiến hết mực cho công việc thiện nguyện, rõ ràng Nhung thậm chí có thể sẵn lòng đánh đổi cả mạng sống của mình vì Việt Nam.

Thực tế này khiến bao con tim yêu thương cô trĩu nặng, bởi đó chính là điều cô thật sự đã làm.